Yeni Şafak/
18 Mart 2005
~90.
Yıl Töreni-Dereler
kan akıyordu-Tarihi
değiştiren destan-Şehit
sesleri-Bayrak
Hassasiyeti-Gerçek
Kahramanlar-Siperdeki
Adam~
Çanakkale
Zaferi'nin 90. Yılı törenlerle kutlanıyor
ÇANAKKALE-
Çanakkale Zaferi'nin 90'ıncı yıldönümü bugün düzenlenecek törenlerle kutlanacak.
Gelibolu Yarımadası'nda yapılacak törende, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve
Genelkurmay Başkanı Hilmi Özkök başta olmak üzere devlet zirvesi hazır
bulunacak. Çanakkale Savaşı'na katılan 10 ülkenin devlet büyükelçileri de
törende yerlerini alacak. Gelibolu Milli Parkı'nda altı açılış yapılacak.
Şimdiye kadar sembolik şehitlikler oluşturularak yapıla törenler için bu yıl iki
gerçek şehitlik yaptılırdı. İki tanıtım merkezinin de açılışı bugün yapılacak.
Gelibolu Milli Parkı'nda önümüzdeki dönemde gerçek şehitliklerin tespiti ve
yapımı devam edecek. Ayrıca 66 proje de hayata geçirilmeyi bekliyor.
Özkök
gençlere seslendi
Genelkurmay Başkanı
Orgeneral Hilmi Özkök, Çanakkale Zaferi nedeniyle yayımladığı mesajında, genç
belleklere Türkiye'yi bekleyen tehlikeleri anlatmakta zorlandıklarını söyledi.
Orgeneral Özkök, Türkiye'nin bugüne şehitleri sayesinde ulaştığının da altını
çizdi. Genelkurmay Başkanı, Türk Silahlı Kuvvetleri için yayımladığı mesajında,
Çanakkale Zaferi'nin önemini vurguladı. Çanakkale Zaferi'yle dünyadaki güç
dengelerinin değiştiğini belirten Özkök, "Çanakkale aynı zamanda, Türk harp
sanatının ve Türk askerinin civanmertliğinin tüm dünyaya sergilendiği bir
resitaldir" dedi. Orgeneral Özkök, Türkiye'nin bugünkü durumuna, başta Çanakkale
ve Kurtuluş Savaşı olmak üzere, terörle mücadele sırasında şehit olanlar
sayesinde ulaştığını belirtti. Genelkurmay Başkanı Özkök, "ancak modern çağın da
etkisiyle bu tarihsel süreçte yaşadıklarımızı, saydığım bu tarihsel nitelikleri
ve ülkemizi gelecekte bekleyen tehlikeleri genç
belleklere onların özümseyebilecekleri bir şekilde anlatmakta ve algılatmakta
zorlanıyoruz" dedi.
71 komutanın rölyefi
Gelibolu Yarımadası'nda ziyaretçilerin Çanakkale Savaşı hakkında bilgi
alabilecekleri bir yer olarak planlanan Kilye Koyu Ana Tanıtım Merkezi'nde,
savaşa katılan Türk komutanların rölyefleri sergileniyor. Ancak savaşa 149
komutan katılmasına karşın sadece 71 komutana rölyefi verildi.. Rölyefleri yapan
heykeltraş Devrim Can, bunun nedeninin arşiv yetersizliği olduğunu söylüyor.
BAŞBAKAN ÇANAKKALE'YE GİTTİ
Çanakkale Savaşlarının
90.yılı görkemli törenlerle kutlanıyor. Sabah saatlerinde Edirnekapı'daki
şehitlikler doldu taştı. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, saat 09.30'da törenlere
katılmak üzere özel uçak "ATA" ile Çanakkale'ye gitti. Başbakan Erdoğan'ı,
Atatürk Havalimanı'ndan, İstanbul Valisi Muammer Güler, Büyükşehir Belediye
Başkanı Kadir Topbaş ve öteki yetkililer uğurladı. Çanakkale Deniz Zaferi'nin
90. yıldönümü törenlerine katılacak olan Başbakan Erdoğan ile birlikte eşi Emine
Erdoğan, Devlet Bakanı Beşir Atalay, Milli Eğitim Bakanı Hüseyin Çelik, Kültür
ve Turizm Bakanı Atilla Koç da Çanakkale'ye gitti.
TÜM YURTTAKİ TÖRENLER
Çanakkale Deniz Zaferi'nin
90. yıldönümü dolayısıyla yurdun çeşitli yerlerinde etkinlikler düzenleniyor.
Konya Garnizon Komutanlığı'nda görevli Yarbay Alparslan Büyükarslan, Devlet
Tiyatrosu'nda düzenlenen anma töreninde, bugünün, Türk Silahlı Kuvvetleri'nde
görev yapan dünyanın en kahraman, en soylu şehitlerinin anıldığı gün olduğunu
söyledi. Annelerin (Ya şehit ol ya gazi) öğüdüyle savaşa gönderdiği, vatanını,
bayrağını, istiklalini korumak uğruna mücadele eden Mehmetçiğin, 5 kıtada
savaştığını ifade eden Büyükarslan, "Dünyanın neresine giderseniz gidin bir Türk
Şehitliği sizi karşılar" dedi. Etkinlikler, Meram Muhittin Güzelkılınç Lisesi
öğrencilerinin, oratoryo ve savaşın canlandırıldığı piyeslerle devam etti.
ŞEHİT ASKERİN ŞİİRİ
DUYGULANDIRDI
Çanakkale Zaferinin 90'ıncı
yıldönümü dolayısıyla Ankara'nın Gölbaşı İlçesi'nde düzenlenen anma törenlerinde
okunan Hakkari'de şehit düşen bir askerin yazdığı şiir katılımcılara duygulu
anlar yaşattı. Törende, Çukurca-Üzümlü Jandarma Sınır Karakolu'nda görev
yaparken 12 Aralık 1993'te girdiği silahlı çatışmada şehit düşen 1972 Sakarya
doğumlu Jandarma Komando Onbaşı Zekeriya Gülyaman'ın şahsi eşyalarının içinden
çıkan şiiri okunurken törene katılanların duygulandığı ve ağladığı gözlendi.
Şehit askerin şiirindeki bazı mısralar şöyle: Olur ya, bir çatışmada ölürsem,
arkamdan yas tutmayın/Elimden tüfeğimi almayın, O benim mezarıma sembol
olacak/Yaramın kanını silmeyin, Ahrette hesabı sorulacak/ Göğsümden kör kurşunu
çıkarmayın, O benim madalyam olacak...
TRABZON
Trabzon Sülüklü
Şehitliği'nde düzenlenen törende Vali Hüseyin Yavuzdemir ve 48. İç Güvenlik
Tugay Komutanı Tuğgeneral Bahadır Uçkan şehitliğe çelenk sundu. Hamamizade
İhsanbey Kültür Merkezi'nde devam eden törenlerde, Emniyet Teşkilatı Vazife
Malulü ve Şehit Aileleri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği Trabzon Şubesi Başkanı
Nurhan Özer, Kurtuluş Savaşı'nda binlerce Türk gencinin vatanını korumak uğruna
şehit düştüğünü söyledi. 48. İç Güvenlik Tugay Komutanlığı'nda görevli Piyade
Binbaşı Mustafa Nuri Yedekçi ise Türk askerinin Çanakkale Deniz Savaşları'nda
dünyada eşi görülmemiş kahramanlıklar göstererek, vatanını savunduğunu kaydetti.
Tören, Tevfik Serdar Anadolu Lisesi öğrenci ve öğretmenleri tarafından
hazırlanan "Çanakkale Savaşı" piyesinin ardından sona erdi.
BALIKESİR
Balıkesir'in Burhaniye
İlçesi Cumhuriyet Meydanı'ndaki anma töreninde, Kaymakam Bekir Şahin Tütüncü,
Garnizon Komutanı Kıdemli Binbaşı Haluk Üçok ve Belediye Başkanı Fikret Akova
ile diğer kuruluşların yetkilileri tarafından Atatürk Anıtı'na çelenk sunuldu.
Burhaniye Garnizon Komutanı Kıdemli Binbaşı Haluk Üçok, saygı duruşuna
geçilmeden askerlerle tören alanından ayrıldı. Burhaniye Düğün Salonu'nda devam
eden törene gecikmeli olarak katılan Kaymakam Tütüncü, Garnizon Komutanı Üçok'un
tören alanından ayrılmasıyla ilgili soru üzerine, bu konu hakkında bir şey
bilmediğini söyledi.
GİRNE'DEKİ TÖRENLER
Çanakkale Deniz Zaferi'nin
90. yıldönümü dolayısıyla KKTC'de Girne Boğaz Şehitliği'nde anma töreni
düzenlendi. Ama törenine KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, Cumhuriyet Meclisi
Başkanı Fatma Ekenoğlu, Başbakan Mehmet Ali Talat, Türkiye'nin Lefkoşa
Büyükelçisi Aydan Karahan, Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanı (KTBK) Komutanı
Korgeneral Hasan Memişoğlu, KKTC Güvenlik Kuvvetleri Komutanı Tümgeneral Tevfik
Özkılıç, üst düzey komutanlar, bazı bakanlar, siyasi parti yetkilileri ile kurum
ve kuruluş temsilcileri katıldı. Törende, çelenkler şehitlik anıtına sunuldu,
saygı duruşunun ardından bayraklar İstiklal Marşı eşliğinde göndere çekildi.
Şehitlik Özel Defteri'nin imzalanmasından sonra Genelkurmay Başkanı Orgeneral
Hilmi Özkök'ün, Çanakkale Zaferi'nin yıldönümü dolayısıyla yayınladığı mesaj
okundu. KTBK Komutanlığı'ndan Piyade Kurmay Yüzbaşı Bilal Bayram'ın günün anlam
ve önemini belirten konuşmasının ardından, Anıtkabir'e konulmak üzere Boğaz
Şehitliği'nden alınan toprak Cumhurbaşkanı Denktaş tarafından Büyükelçisi
Karahan'a teslim edildi. Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş toprağı teslim ederken,
''Geldiniz bizim için evlatlarınızı şehit verdiniz'' dedi. Büyükelçi Karahan da,
''Geçmişi unutmayıp geleceğe güvenle bakacağız'' ifadesini kullandı.
Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, Şehitlik Özel Defteri'ne ''şehitlerin,bayrak yere
düşmesin, vatan işgal edilmesin, kurtulsun, bağımsızlık daim, egemenlik milletin
olsun diye seve seve can verdiğini'' belirterek, ''sizlerin huzurunda huşu
içinde eğiliyor ve bağımsızlığını, hürriyetini size borçlu olan bireyler olarak
sizleri rahmetle minnetle anıyoruz'' diye yazdı. Denktaş, ayrıca ''Görevimiz,
andımız, kemiklerinizi çiğnetmemektir, huzur içinde yaşayabilmemiz için bizlere
emanet ettiğiniz bağımsızlığa gölge düşürmemektir. Huzur içinde yatınız.
Yattığınız yer kuşkusuz cennettir, en yüce mekandır'' ifadesini kullandı. Tören,
şehitliğin gezilmesi ve şehit kabirlerine çiçek konulmasıyla sona erdi.
Çanakkale Deniz Zaferi'nin 90. yıldönümü dolayısıyla KKTC'nin değişik yerlerinde
de anma törenleri
~90.
Yıl Töreni-Dereler
kan akıyordu-Tarihi
değiştiren destan-Şehit
sesleri-Bayrak
Hassasiyeti-Gerçek
Kahramanlar-Siperdeki
Adam~
'Dereler
kan akıyordu'
Çanakkale mahşerini yaşayan son tanıkların
anlattıklarını arşivlerinden çıkaran üç kardeş 'Tanıklar' adında bir belgesel
hazırladı. Gazilerden biri "Çok kişi öldü, çok... Koca dereler hep kan akıyordu"
diye anlatıyordu anılarını
·
AYŞE OLGUN /İSTANBUL
Tarihi, insani ve askeri yönleriyle Türk tarihinin en uzun yılı hiç şüphesiz
1915. Yani Sarıkamış'ta, Anadolu'daki Ermeni ve Rum isyanlarında yüz- binlerce
Türk gencinin şehit olduğu ve Gelibolu'da Türk'ün, tarih sahnesinden silinmemek
için ölüm kalım savaşı verdiği yıl. O yılın ne anlama geldiğini en iyi bilenler
ise hiç şüphesiz cephede savaşan askerlerdi. 'Peki yılın en kanlı savaşı olarak
tarihe geçen Çanakkale Savaşı'nda neler yaşandı?' diye soran Nurettin, Yahya ve
Nevzat Savaş kardeşler her iki cephede de savaşanların anılarından yola çıkarak
bir belgesel hazırladı. "1915 Çanakkale-Tanıklar" adlı belgeselde yer alan 18
gaziden bugün hayatta kalan kimse yok. Belgeseli hazırlayan Savaş kardeşler
Avustralya'ya giderek oradaki arşivden son tanıkların hayattayken anlattıkları
anılarını derlemiş ve bu anılardan yola çıkarak Çanakkale Savaşı'nın iki
yakasında yaşananları seyirciye aktarmışlar.
Dedik
İstanbul gidiyor gayri
İşte
Çanakkale nahşerinin iki yakasında savaşanların anlattıkları:
Memiş
Bayraktar: "Çok kişi öldü, saymak imkansızdı. Koca dereler hep kan akıyordu.
Gece su içtik sabah uyandığımızda içtiğimizin suyun kan olduğunu gördük."
Alan
Thwates: "Şarapnel ve kurşun atışları saatlerce devam etti. Bizim geride
kalmamız gerekiyordu ve hatırlıyorum bir asker bize geride kalmamız gerektiğini
söyledi ama kendisi öldü. Bir kurşun benim ciğerlerimi delip sırtımdan çıkmıştı.
Acınacak bir durumdaydık. Hastane gemilerine taşınana kadar siperde 10 gün
kaldım"
Recep
Trudal: "Biz Anafarta'ya hareket edince, onlar çok kuvvet çıkardı. İngiliz
askeri çıktı. İşte onlar baya çıktı yukarı çamlığa, oralara bayrak falan dikti.
Dedik bu sefer gidiyor İstanbul gayri. Bizim toplar oraya doğru böyle döndü.
Başladık şarapnel atmaya. Kırıldı, onlar da biz de kırıldık. Nihayetinde
ayrıldık. 2 gün sonra savaş alanına indik ne bu yahu hiçbir yere basamazsın her
taraf ölü. Onların aileleri de geldi hep ağlaştılar orada. İşte şurası şu, şu
mezarlık şu diye gösterip ağlaştılar orada karılar."
Charles
Bingham: "Kıyıdan bir mil uzakta duran hastane gemilerine mavnalarla günde
300-400 kişi tahliye ediyorduk. Blackmore adında bir asker biliyorum. Benimle
birlikteydi, omzundan vuruldu ve hastaneye götürüldü, 4 ay sonra savaş alanına
geri döndü ve 10 dakika içinde tekrar vuruldu."
Kurşunlardan hızlıydım
Adil
Şahin: "Sis vardı, sis çok, duman, ondan sonra o dumandan istifade ederekten,
tabii tüfek sesi, top sesi kesildi. Tabii kesilince ileri öncü birlikler
çıkarıldı. İleri bakıyorlar ki artık kimse yok, hadi bakim asker yürüyün! "
Frank
Darker: "İster inanın ister inanmayın beni kovalayan kurşunlardan daha hızlı
koşuyordum. Orada önemli olan tek şey 'hayatta kalmaktır' çıkarma yaptığımız
yere mevzilendik ve hepimiz etrafa dağıldık. Oradaki en yüksek yere çıktığımızda
kötü bir şey oldu ve yoğun ateş altında kaldık. O zaman mevzilendiğimiz yerin
yanlış yer olduğunu anladık."
'Çanakkale Geçilmez' hutbesi
Diyanet
İşleri Başkanlığı, "Çanakkale Zaferi'nin Türk tarihini canlandıran olaylar
arasında muhteşem bir yere sahip olduğunu" hutbe ile anlatacak. Diyanet
tarafından hazırlanan "Çanakkale Geçilmez" konulu hutbe yarın camilerde
okunacak. Çanakkale Zaferi'nin, Türk milletinin tarih boyunca karşılaştığı en
büyük ve en zorlu sınavlardan biri olduğu anlatılan hutbede, "Çanakkale Zaferi,
tarihimizi taçlandıran olaylar arasında muhteşem bir yere sahiptir " denildi.
Bir yılı aşkın süre devam eden Çanakkale Savaşları sonunda milletin düşmanlara
karşı tarihte emsaline az rastlanan büyük bir zafer kazandığı, vatan sevgisi ve
iman gücünün maddi üstünlükten daha önemli olduğunun bütün dünyaya ispat
edildiği vurgulanan hutbede, şöyle denildi: "Çanakkale'de maddi gücümüz,
düşmanın gücüne nispetle çok daha zayıftı. Ancak Mehmetçiğin manevi gücü
büyüktü. İngiliz ordu komutanının; 'Bizi Türklerin maddi gücü değil, manevi gücü
mağlup etmiştir. Çünkü onların atacak barutu bile kalmamıştı' şeklindeki
itirafı, bu gerçeği ifade etmektedir."
~90.
Yıl Töreni-Dereler
kan akıyordu-Tarihi
değiştiren destan-Şehit
sesleri-Bayrak
Hassasiyeti-Gerçek
Kahramanlar-Siperdeki
Adam~
Tarihi değiştiren destan:
'Çanakkale'
ÇANAKKALE-
Türk askeri ve komutanının kahramanlığıyla kazanılan Çanakkale Savaşları,
dünyada benzeri görülmemiş bir destan yarattı. Türk ordusunun zaferiyle
sonuçlanan savaşlar sonucunda, dünya yeni bir liderin doğuşuna tanıklık etti.
"Hasta adam" gözüyle bakılan Osmanlı Devleti'ni başkenti İstanbul'u işgal ederek
Birinci Dünya Savaşı'nda safdışı bırakmayı amaçlayan İngiltere ve müttefikleri,
Çanakkale Boğazı'nda karşılarında "iradece üstün" Türk ordusunu buldu. Kara
savaşlarının da nüvesini teşkil eden, kahraman Türk askerinin 18 Mart 1915'de
yazdığı destan, İstanbul'un işgalini ve vatan topraklarının düşman çizmeleriyle
ezilmesini önleyen büyük bir zaferdi "Eğer (bir dünya savaşında) Osmanlı
İmparatorluğu Almanya'nın tarafını tutarsa, İngiliz filosu Çanakkale Boğazı'nı
zorlayıp geçecek ve İstanbul'u alacaktır..." İngiliz devlet adamı Winston
Churchill'in, 1. Dünya Savaşı'ndan birkaç yıl önce Londra'yı ziyaret eden Enver
Paşa'ya söylediği bu sözler gerçekleşmiş, Osmanlı Devleti, Almanya ve
Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun yanında bu büyük savaşa dahil olmuştu.
Sıra, İstanbul'u işgal ederek, "Düşmanların en zayıfı" sayılan Osmanlı
Devleti'ni safdışı bırakmaya gelmişti. Bunun yolu da, Çanakkale Boğazı'ndan
geçiyordu. Zira, Türk'ün kahramanlığını göz önünde tutmayanlar, boğazları
zorlamayı "nispeten" kolay sayıyordu. Uzun bir ön hazırlıktan sonra 19 Şubat
1915'de başlayan ilk saldırıyla öncelikle boğazın girişini koruyan Anadolu
yakasındaki Kumkale ile Orhaniye ve Rumeli yakasındaki Ertuğrul ile Seddülhisar
tabyalarının yok edilmesi planlıyordu. İkisi Fransız, dördü İngiliz olmak üzere
altı zırhlı bu işi başarmak için görevlendirilmişti. Bu gemiler 10-12 bin
metreden bataryalar üzerine ateşe başlamıştı. İlk günün sonunda atışlarını
isabet ettiremeyen denizciler durumdan pek memnun değildi. Sahildeki Türk
tabyalarının vurulması için daha yakın mesafeden atış yapmaları gerekiyordu.
Hava şartları buna fırsat vermeyince, 26 Şubat'ta denizin düzelmesiyle atışlara
tekrar başlayabildiler. Müttefik gemileri en fazla "boynuzlu canavar" denilen
mayınlardan çekiniyordu. Boğazın en dar yerine kadar olan sahanın temizlenmesi
şarttı. Bunun için Mart ayı başına kadar top atışları vekaraya asker çıkarma
girişimlerinde bulunan müttefikler, boğazın kolaylıkla geçilir olduğuna inanmaya
başladılar. Şimdi önlerinde boğazın merkez savunmasını kırmak kalmıştı.
AMİRALİN İSTİFASI
Bahriye
Bakanı Churchill, boğazın bir an önce geçilmesi için mesaj üzerine mesaj
gönderip Amiral Carden'i zorlamaya başlamıştı. Churchill'in dayatmaları ve
boğazda yaşanan zorluklar sonucu Amiral Carden istifa etmek zorunda kaldı. 17
Mart'ta yerine Tümamiral de Robeck tayin edildi. Amiral de Robeck ikinci bir
saldırı için filosunu üç kısma ayırmaya karar verdi. A hattında donanmasının en
güçlü gemileri olan Queen Elizabeth, Agamemnon, Lord Nelson ve Inflexible,
bunların iki yanında da onlara refakat edecek Prince George ve Triumph gemileri
seyredecekti. Bunun bir mil kadar gerisinde Fransızların Gaulois, Charlemagne,
Bouvet ve Suffren gemileriyle bunların sağında ve solunda İngilizlerinMajestic
ve Swiftsure savaş gemileri bulunacaktı. Saldırıya katılacak olan diğer savaş
gemileri, muhripler ve mayın tarayıcıları verilecek görev için boğazda hazır
bekleyeceklerdi. Amiral, gün boyunca sahil bombardımanıyla mayın gemilerinin
rahat çalışarak mayınları toplayabileceğini ummuştu. Sonunda donanma rahatlıkla
boğazı geçip Marmara'ya ulaşabilecekti.
SALDIRI GÜNÜ: 18 MART
Güneşli
ve ılık 18 Mart 1915 sabahı Amiral donanmaya hareket emrini verdi. Saat 10.30'da
sahildeki Türk savunma tesisleri net bir şekilde görülüyordu. İlk 10 savaş
gemisi boğaza girer girmez Türk askerinin havan ve sahra toplarının atışıyla
karşılaştı. Bir saat sonra Queen Elizabeth ve yanındakiler diğer gemilerin
koruması altında yoluna devam etti. A hattındaki gemiler, karar verilen noktaya
gelerek beklemeye başladılar. Saat 11.00'de saldırı atışları tekrar başladı.
Queen Elizabeth toplarıyla Çanakkale'yi dövmeye başladı. Aynı anda Agamemnon,
Lord Nelson ve Inflexible da karşı sahildeki Kilitbahir kalesini top atışına
tuttu. Bunlara karşılık vermek isteyen Türk askerinin atışları etkili değildi.
Kalelerin topa tutulması 11.50'ye kadar devam etti. Bu sırada boğazın her iki
yanındaki Türk bataryalarının artan atışından İngiliz gemileri isabet almaya
başladı. Öğle vakti Queen Elizabeth'te bulunan Amiral de Robeck, boğazı geçme
zamanının geldiğini düşünerek, Amiral Guepratte'ye Fransız gemilerinin öne
geçmesini bildirdi. Zira Fransız amirali, daha önce boğazın geçişinde kendi
gemilerine öncelik verilmesini istemişti. Amiral Guepratte, tüm Gelibolu
harekatını renklendirecek bir kişiliğe sahipti. Geri planda kalmaktan hoşlanmaz,
hep saldırmak isterdi. Şimdi yaşlı gemilerini İngiliz teknelerinin arasından
geçirecek, yaklaşık yarım mil yukarıya, Türk topçusunun yoğun ateşininaltına
götürecekti. Savaş yerlerine varan Fransız gemileri yelpaze gibi açılarak
gerideki İngiliz topçusuna atış açısı bıraktı. Bundan sonraki 45 dakikada ise
tarihin en yoğun topçu ateşlerinden biri yaşandı. Çanakkale Boğazı'nda müttefik
donanmasıyla boğazı savunan Türk birlikleri arasında korkunç bir top atışı
başladı. Bombalanan batarya ve
tabyalardan
yükselen toz bulutları, sağa sola savrulan parçalar, düşman gemilerinin Türk
mermileriyle dövülmesi ortalığı cehenneme çevirmişti. Türk topçularının
menzilindeki Gaulis, Flexible ve Agamemnon isabet aldı. Asker zaiyatı olmayan
müttefik filosundakiler Türk savunmasının çökmek üzere olduğunu düşündüler.
Fransızların geride kalmasını isteyen de Robeck, kendi gemilerinin öne geçmesini
emretti. Suffren sancak tarafa dönerek diğer gemilerin Erenköy körfezi sahiline
doğru kaymasını sağladı.
BOUVET'NİN BATIŞI
13.54'de Suffren'in arkasındaki Bouvet savaş gemisi büyük bir patlamayla
sarsıldı. Güverteden yükselen kara duman gökyüzüne yükselirken, gemi önce
kıçının üstüne kalktı, daha sonra da alabora olup iki dakika içinde battı.
Geminin komutanı Albay Rageot ve 639 denizci yaşamını yitirdi. Bir görgü
tanığına göre gemi "Su dolu bir banyo teknesinde batan bir tas gibi suya
gömüldü". Bouvet'in batışını seyrederek moralleri yerine gelen Türk askerleri,
top atışlarını şiddetlendirdi. Karşılıklı atışlar iki saat devam etti. Yan yana
seyreden Ocean-Irresistible, Albion Vengeance ve Swiftsure-Majestic sahilden
yapılan isabetli atışlar üzerine geri döndüler. Bu sırada Amiral de Robeck,
mayın tarayıcılarının devreye girerek,boğazın ağzının temizlenmesini emretti.
Queen Elizabeth'i geçtikten sonra işe başlayan tarayıcılar, üç mayın yakalayarak
imha etti. İşler iyi giderken, sahildeki bataryaların ateşine tutuldular. Bir
taraftan mayın yakalamanın verdiği korku, öte yandan Türk ateşi morallerini
iyice bozdu ve verilen emirleri dinlemeden geriye kaçtılar. Bouvet'in battığı
yerde başka bir mayına çarpan Inflexible'da çok sayıda denizci hayatını
kaybederken, boğazın Anadolu sahiline en yakın durumda seyreden Irressistible
torpido hücumuna uğrayarak ağır yaralandı. Geminin çoğu ölü ve yaralı 600
denizcisini alan Wear geri dönerken, Irressistible'a yardıma giderken mayına
çarpan Ocean da top atışına tutuldu. Fransızların batan Bouvet gemisinden başka
Suffren ve Gaulois gemileri de mayınlardan veya sahil atışlarından yaralandı.
Gemilerin battığı ve yara aldığı sahanın defalarca mayın gemilerince tarandığını
ve güvenli olduğunun bildirildiğini göz önüne alan müttefikler, bundan Türk
askerlerinin yukardan denize saldıkları mayınları sorumlu tutmaya başlamışlardı.
Ancak bunun gerçek olmadığını çok sonra öğreneceklerdi. Komodor Keyes, Amiral de
Robeck'den Irressistible ve Ocean gemilerinin Türklerin eline geçmemesi için
çekilmesi ya da kendileri tarafından torpillenmesine izin verilmesini istedi.
Olumlu yanıt alıp bütün gece iki yaralı gemiyi arayan Keyes, gün aydınlandığında
eli boşolarak geri döndü.
ZAFER TÜRKLERİN
18
Mart, müttefik donanması için yenilginin tarihiydi. Saatler 17.00'yi
gösterdiğinde her tarafı cehennemi bir ateş içinde bırakarak boğazı geçmeyi
tasarlayan düşman armadası, kuvvetinin üçte birini kaybederek, savaş meydanından
mağlup ve perişan olarak geri dönüyordu.Felaket karşısında Robeck deniz
saldırısını durdurmak zorunda kalmıştı. 7.5 saat süren deniz muharebesi
sonucunda, savaşa katılan 18 büyük gemiden üçü (Bouvet, Irressistible ve Ocean)
batırılmış, üçü de (Gaulois, Suffren ve Inflexible) da uzun bir süre için saf
dışı bırakılmıştı. Ama hemen hemen hiçbir şey elde edilememişti. Tabyalar ağır
hasar almışsa da, onarımları yapılabilirdi. Ancak, Bouvet, Irressistible ve
Ocean battıkları yerden çıkarılamazdı. Filo geriye çekilirken, boğazın gerçek
savunucusu olan boynuzlu mayınlı alanlar olduğu gibi kalmıştı. Böylece yenilmez
zannedilen düşman yenilmiş, İstanbul kapıları kapatılmıştı. Bu, düşman
donanmasının boğazdan geçmesini önleyen, aynı zamanda kara savaşlarının nüvesini
teşkil edecek, İstanbul'un işgalini, dolayısıyla vatan topraklarının düşman
çizmeleriyle ezilmesini engelleyecek büyük bir zaferdi.
NUSRET MAYIN GEMİSİ
Almanya'da 1910 yılında inşa edilen, kömür kazanlı 40 metre boyunda, 7.50 metre
genişliğinde 360 tonluk, güvertesinde 40 mayın taşıyan, Tophaneli Yüzbaşı İsmail
Hakkı Bey komutasındaki Nusret gemisi saatte ancak 12 mil yapabiliyordu. Nusret
gemisi, mayın uzmanı Alman Yarbay Geehl ile birlikte Çimenlik iskelesinden
aldığı mayınları, 18 Mart deniz saldırısından 10 gün önce, sabaha karşı yağmurlu
ve puslu bir havada, önce Rumeli sahilini takip edip sonra karşı kıyıya dönerek,
Erenköy Koyu'na kıyıya paralel olarak, Poyraz-Lodos yönünde 26 mayın döşemişti.
Mayınların bırakıldığı Karanlık Limanı özenle seçilmişti. Büyük düşman
gemilerinin isabetli atış yaptığı bu saha, denizcilikte "Durgun su" tabir edilen
bir özellik taşıdığı için zırhlılar karadaki sabit kaleler gibi rahat atış
yapabiliyordu. 8-18 Mart arasında Erenköy Körfezi'ni tarayan İngiliz mayın
temizleyicileri sadece üç mayın bulabilmişti. Nusret'in döşediği mayınları ne
onlar ne de havadan sahayı kontrol eden keşif uçakları görebilmişti. Çanakkale
Savaşlarında çok önemli bir yeri bulunan Nusret gemisinin döşediği mayınlar,
boğazın düşmek üzere olduğu kritik bir anda düşmanın deniz saldırılarını
durdurarak Türk askerinin ve vatandaşların moralini yükseltti.
BİR DESTAN YARATTI
Türk
askeri ve komutanının kahramanlığıyla kazanılan Çanakkale Savaşları, dünyada eşi
benzeri görülmemiş bir destan yarattı. Türk askeri, dünyanın en gelişmiş
silahlarına sahip İngiltere ve müttefiklerine karşı gözünü kırpmadan savaşırken,
Çanakkale Zaferi sonucunda dünya yeni bir liderin, Mustafa Kemal'in doğuşuna
tanıklık etti. Tarassut Çavuşu Mehmet, büyük bir deniz zaferinin yaşandığı 18
Mart 1915 gününü siperden yazdığı mektubunda şöyle anlatır: "...Fahri Bey çok
kıymetli bir topçu idi. Hani kabil olsa topla bir kuşu bile vurabilirdi.
Yanımıza geldi. 'Dikkat, hedef değiştiriyoruz çocuklar. Önümüzdeki sağdaki en
yakın gemiye nişan al. Mesafe 9400 tahrip danesi. Hazır ol!'. 'Hazır!' cevabı
alınca, 'Ateş!'kumandasını verdi. Dürbünümle bakıyorum. Mermilerimizin üçü bu
gemiye yapıştı. İkisi güvertede patlayan mermilerimizden, üçüncüsü arka bacaya
isabet ederek devirdi. Beyaz bir duman çıkmaya başladı. Ben kendimi tutamadım.
'Vurduk, vurduk!' diye bağırıyor, bir taraftan da 'Yaz Ahmet Çavuş 1+3 diye
kaydet!' diyordum. Gemi olduğu yerde kaldı, etrafına küçük gemiler toplandı." 18
Mart'ı diğer cephede yaşayan Leslie adındaki bir asker de, yaşadığı dehşeti
ailesine gönderdiği mektupta şöyle dile getirir: "18 Mart'ın öyle korkunç
yanları var ki korkarım onları yansıtmakelimden gelmeyecek. Gene de elimden
geleni yapmaya çalışacağım. Defterime şöyle notlar düşmüşüm: 09.15 sularında
diğer gemilerle birlikte 1. filo gelip Çanakkale sularında ilerlemeye başladı.
Nöbeti devralmak için Fransız gemilerinibeklerken ilk trajik olay meydana geldi.
Bouvet'in sancak tarafına yattığı görüldü. Ağır ağır alabora oldu. Süratle
batarak gözden kayboldu. Saat 13.56 idi. Her şey iki dakika içinde oldu bitti.
İşte şimdi en canlı bölüme geliyoruz. Denizcilerin nasıl büyük bir sükunetle
gemilerinin batmasını beklediklerinin öyküsünü okumuşsunuzdur. Bu çok farklı bir
şeydi. Bataryalar menzil hesaplamışlar, isabetli atışlarla onu her defasında
sarsıyorlardı. Personel ise güvertede toplanmış muhriplerin gelip kendilerini
kurtarmasını sükunetle bekliyordu. Filomuzun aldığı diğer kayıplardan söz etmek
istemiyorum. Şurası açık ki, zafer günü çok uzaktaydı. Toplarımızın kimi yanmış,
kimisi susmuş, Türkler ise geçici bir süre için ortadan kaybolmuştu. Umarım sonu
iyi gelir."
NUSRET'İN DÖŞEDİĞİ MAYINLAR
İngiliz
Bahriye Nazırı Churchill ise 18 Mart deniz muharebesinin Nusret gemisinin
Çanakkale Boğazı'na döktüğü mayınlarla kaybedilişini,"Bugün dünya denizlerinde
görev yapmakta olan beş bini aşkın savaş gemisinden hiçbiri Nusret ve onun
döktüğü mayınlar kadar harbin gidişine ve düşmanın geleceğine etkili olarak bir
başarı göstermemiştir" şeklinde yorumlamıştı. Churchill, şu görüşleri dile
getirmişti: "Nusret'in gizlice döktüğü mayınlar, savaşın devamı ve dünyanın
geleceği bakımından diğer tüm çabalardan daha tam ve daha kesin sonuçlu
hedeflere varmak içindi. Bu engel, İngilizler tarafından başarıyla başlatılmış
olan Çanakkale operasyonunu durduran birçok psikolojik karışıklıklar doğurdu.
Yalnız başına bu mayın engelidir ki,Türkiye'yi bir yenilgiden kurtardı ve savaşı
uzattı. Bu yüzden yenilenler gibi yenenler de Avrupa'da sarsıldı. Kemiklerini
Fransa, Polonya, Galiçya, Balkanlar, Filistin, Suriye ve Kuzey İtalya savaş
alanlarının örttüğü 6-7 milyon insan, düşmanlarınınkurşun ve gülleleriyle değil,
18 Mart sabahı Çanakkale Boğazı'nın güçlü akıntısı altında, ağırlıklarının bağlı
bulunduğu tel halatlar üzerinde gerili duran 26 demir kap (mayın) yüzünden
mahvolup gitti." Yenilgilerini Nusret'in döktüğü mayınlara bağlayan İngiliz
General Oglander da, "Pek uygun başlamış olan gün, bu meçhul mayın hattının
olağanüstü ve ortalığı kırıp geçiren başarısı yüzünden tam bir başarısızlıkla
sona erdi. Bu yirmi mayının seferin talihi üzerindeki etkisi ölçülemez" şeklinde
konuşmuştu. Yarbay Worsley Gibson'un 18 Mart bozgunu için söyledikleri de
şunlar: "Bu beklenen bir şeydi. Savaş konusunda yazılmış bütün kitaplarda,
politikacıların savaş alanındaki komutanlara müdahale etmelerinin sonucunun
felaket olduğu yazılıdır. Ama buna karşın politikacılar hala kendilerini
doğuştan strateji uzmanı olarak görürler, her şeyi kendilerinin bildiklerine
inanırlar ve aynı şeyi tekrar yaparlar." Öte yandan, 18 Mart günü müttefik
gemilerini komuta eden Amiral de Robeck, aldıkları ağır yenilginin farkında
değildi. Daha fazla risk almamak için saldırıyı o gün durdurmaktan başka çare
kalmadığını düşünen de Robeck, Jed isimli gemiyle dört saat boyunca kayıp savaş
gemilerini ararken, "olağanüstü sessizlikten ve gün boyu süren bir savaşın
ardından gelen yorgunluktan başka bir şey göremez, hiçbir ses duyamaz.' Keyes, o
güne ilişkin duygularını şöyle anlatır: "O zaman yenilmiş bir düşmanla karşı
karşıya olduğumuz duygusuna kapıldım. Saat 14.00'de yenilmiş olduğunu
biliyordum. Saat 16.00'da yenildiğini biliyordum. O gece, geceyarısında da
düşmanın kesin olarakyenildiğini biliyordum. Çabalarımızın meyvesini toplamak
için bizim tek yapacağımız, düzgün bir mayın tarama ekibi düzenlemek ve akıntıya
kapılmış mayınlardan korunmaktı." Denizde büyük bir yenilgiye uğrayan düşman,
bir daha donanmayla boğazdan geçmeyi denemedi. Ancak, 18 Mart'ta sarsılan
gururlarını kurtarmak için General Hamilton'un başkumandanlığında Akdeniz seferi
kuvvetleri adı altında kuvvetler toplanmaya başlandı. İngiliz ve Fransız
tümenlerinden başka Avustralya ve bir Hint tugayı ile deniz tümeninden oluşan bu
kuvvetlerin toplamı 75 bine ulaştı. Alman Generali Von Sanders Paşa da 5. ordu
komutanı tayin edilerekÇanakkale'nin savunması için görevlendirildi. Çanakkale
Savaşları, Türk milletine Kurtuluş Savaşı'nda önderlik edecek ve bağımsız
Türkiye Cumhuriyeti'ni kuracak bir liderin doğuşunada tanıklık etti. Yaklaşık 8
ay süren Çanakkale Savaşlarında Türk askeri cesur, akıllı ve güçlü bir komutanın
idaresinde neler yapabileceğini gördü. Özellikle Anafartalar Savaşında Yarbay M.
Kemal'in askere "taarruzu değil ölmeyi emretmesi" savaşın kaderini etkiledi.
Churchill'in "kaderin adamı" olarak tanımladığı Mustafa Kemal, Conkbayırı ve
Kocaçimen'de ilerleyen Anzak Ordusunu geri çekilmeye zorlayarak işgal edilen
noktaları kurtardı. Mustafa Kemal, 19. Tümen ve 57. Alayı merkezden emir
beklemeden kendi inisiyatifiyle cepheye sürerek Çanakkale cephesinin düşmesini
engelledi ve Boğazları kurtardı.
~90.
Yıl Töreni-Dereler
kan akıyordu-Tarihi
değiştiren destan-Şehit
sesleri-Bayrak
Hassasiyeti-Gerçek
Kahramanlar-Siperdeki
Adam~
AHMET TAŞGETİREN
"Şehit
sesleri..."
Geçen yıl "İrticanın
Çanakkale'yi ele geçirdiği"ni konuşmuştuk... "Çanakkale yeniden
kurtarılmalı"ydı. "Efsanelere, hurafelere bürünüyordu Çanakkale..."
Ardından, rehberlik
hizmetlerinin denetlenmesi çağrısı gelmişti... Çanakkale savaşlarını din
eksenine oturtan rehberlere hayat hakkı tanınmamalıydı.
Kampanyanın fitilini,
Gelibolu belgeselini çeken Burak - Tolga Örnek kardeşler ateşlemişti.
Önceki gün Gelibolu
filminin galası yapıldı ve filmi seyreden Genelkurmay Başkanı Org. Özkök,
hislerini açıklarken "Ne zaman Çanakkale'ye gitsem, şehitlikler arasında
dolaşsam, şehitlerin konuştuğunu duyuyorum, çok etkileniyorum." dedi.
Şehit sesleri nasıl bir
şeydir acaba, nasıl duyulur, hangi kulaklar duyar, hangi kulaklar duymaz? Ve
neden birileri şehit seslerini duyarken, başkaları o tarz şeyleri "hurafe"
kapmasında mütalaa eder?
Benim çocuklarım da
geçen yıllarda, bir yaz kampı vesileyisyel birkaç gün şehitlikler diyarında
kalmışlardı. Gece namazgahlarda namaz kılmışlar ve sanki şehitlerle birlikte
namaz kıldıkları hissini yaşadıklarını anlatmışlardı.
Acaba, diyorum, sayın
Genelkurmay Başkanı, o sözleri söylerken geçen yıl yaşanan tartışmaları hatırına
getirmiş miydi?
Ya da, geçen yıl
"irtica, hurafe kampanyası" başlatanlar, Genelkurmay Başkanı'nın "Şehitlerin
konuştuğunu duyuyorum, çok etkileniyorum" sözlerini nereye oturtmuşlardı?
Aslında Genelkurmay
Başkanı'nın "irticaya duyarlı" kesimleri rahatsız edecek başka çarpıcı sözleri
de var.
"Çanakkale'de sanki
ilahi bir güç Türk askerine yardımcı olmuş. Çünkü oranın mayınlanması için emir
verilmemiş, bir deniz subayı kendisi karar vermiş. Üstelik düşman zırhlılarını
batıran mayınlar da, döküldüğü yerde durmamış, rüzgar ve akıntıyla oraya
sürüklenmiş."
Alın bakalım, ne
yapacağız şimdi bu "Türk askerine yardım eden ilahi güç" değerlendirmesini?
Acaba nasıl bir ilahi gücün yardımı söz konusu Çanakkale'de? Böyle bir şeyi
söylemek nasıl etkiler insanımızın Çanakkale duyarlılığını? Ya bu sözlerden
Atatürk'ün komutanlığı gölgelenir, "irtica" gelişir de, Çanakkale'ye el
koyarsa...
Yoo, Genelkurmay
Başkanı'nın böyle bir kaygısı yok. O yüreğinde çözmüş meseleyi... Hatta o,
gençliğe bu duyguların verilmemesinden kaygılı... Ona göre tehlikeleri ve moral
değerleri gençliğe ulaştırmakta zorluk söz konusu...
Genelkurmay Başkanı,
Çanakkale ile ilgili olarak bir de mesaj yayınlıyor ve orada şunları söylüyor:
"Çanakkale Zaferi Türk
ve dünya tarihi için bir dönüm noktasıdır. Alınması gereken çok önemli derslerle
dolu olan bu süreç, TSK'nın sahip olduğu 'tarihsel niteliklerin' de esasını
oluşturan; namus, şeref, vicdan, seciye, ahlak, şehadet, diğergamlık, dürüstlük
ve sorumluluk gibi kavramlar sayesinde kazanılabilmiştir. Ancak, modern çağın da
etkisiyle bu tarihsel süreçte yaşadıklarımızı, saydığım bu tarihsel nitelikleri
ve ülkemizi gelecekte bekleyen tehlikeleri genç belleklere onların
özümseyebilecekleri bir şekilde anlatmakta ve algılatmakta son zamanlarda
zorlanıyoruz. Bu sebeple; bir ulusun var oluşunun, birlik ve beraberliğinin ve
vatan sevgisinin ölümsüz sembolleri olan şehitlerimizin manevi varlıkları, tarih
ve ulus bilincinin oluşturulmasında ve bir toplumun sahip olması gereken yüce
değerlerin genç nesillere aktarılmasında kullanılabilecek en kıymetli
hazinedir."
"Namus, şeref, vicdan,
seciye, ahlak, şehadet, diğergamlık, dürüstlük ve sorumluluk..."
Ne bunlar?
Sonra "şehitlerimizin
manevi varlıkları..."
Nasıl bir şey o?
Biz, bir kültür
kıyımında bunların üzerinden hoyratça geçmedik mi?
Gençlerimiz nasıl
buluşacaktı onlarla? Eğitim sistemimizin böyle bir duyarlılığı var mıydı?
Geçen yıl,
Çanakkale'nin manevi derinliğini savunmak birkaç dindar yazara düşmüştü...
Bir süredir yukarda
sayılan şahsiyet özelliklerini savunma görevinin hep o çevreye düşmesi gibi..
Bir başka çevre
nezdinde ise bunlar çağını doldurmuş özellikler muamelesi görüyor...
Vıcık vıcık "Ay, namus
da neymiş! Vicdanmış, şerefmiş, ahlakmış!" çığlıkları duymuyor mu kulaklarımız?
Ben sayın Özkök'e
sadece bir cümle söyleyeceğim:
-Ekilmeyen tohum bitmez
Paşam!
Bana göre Türkiye, bir
Milli Güvenlik Kurulu toplantısında gençliğin moral değerlerden yoksunluğa
itilişini konuşacak ve orada, özeleştiri yapma cesaretini gösterecek bir kişi,
28 Şubat süreci ile gelen, artan, yoğunlaşan kişilik tahribatının altını
çizecek...
-Çanakkale'de "şehit
sesleri"ni duyan gençlik oranı yüzde kaçtır ve onlar hangi eğitim zemininde
yetişmişlerdir?
Gelin isterseniz bu
soru üzerinde düşünelim biraz.
Resul
Tosun
Bayrak hassasiyeti
90. yıldönümünü idrak
ettiğimiz Çanakkale Zaferlerinin 25 Nisan'da başlayan kara savaşları Mehmetçiğin
yazdığı destanlarla doludur.
Tıpkı 18 Mart'ta yazılan deniz zaferinde olduğu gibi.
Bu kara
savaşlarında 19.Tümene bağlı bir 57. alayımız vardır ki tek bir neferi
kalmaksızın tamamı şehid olmuştur. 57 alayın sancağı Anzakların eline geçmiştir.
Bugün Avustralya'nın Melborn şehrinde savaş müzesinde teşhir edilmektedir.
Sancağı altındaki yazıya dikkat: "Bu alay sancağı Gelibolu savaş alanından
getirilmiştir. Çünkü Türk ordusunu milli geleneklerine göre bir alayın sancağı
alayın son eri ölmeden teslim edilemez. Bu sancak sonuncu muhafızın da altında
ölü olarak yattığı bir ağacın dalına asılı olarak bulunmuştur. Kahramanlık
timsali olarak karşınızda bulunan bu Türk alay sancağını selamlamadan geçmeyin."
Evet bu milletin
bayrağına ve sancağına verdiği değeri düşmanın itiraf etmesi kadar güçlü bir
delil olamaz. Akif bu gerçeği İstiklal Marşımızda "Korkma, sönmez bu şafaklarda
yüzen al sancak Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak" şeklinde terennüm
etmiştir.
Ben şahsen yurt
dışına çıktığımda yakama bayrak rozeti takmayı tercih ederim. Arabamın arka
camının içinde sürekli bir bayrak taşırım.
Recep Tayip
Erdoğan başbakan olduktan sonra yakasına sürekli bayrak rozeti takan belki ilk
başbakan. Hatta AB'deki fotoğraf çekiminde yerini belli eden bayrağı yerden alıp
kaldırması da henüz hafızalardan silinmedi. Ulaştırma bakanı belki ilk kez oldu
geçen sene millet vekillerinin tamamına güzel bir mahfaza içinde birer bayrak
rozeti hediye etti. Uzun sözün kısası yakasında en fazla bayrak rozeti taşıyan
belki ilk dönem bu dönem oldu.
Bununla birlikte
bir veledin Nevruz gösterilerinde bayrağımızı yere vurma çiğneme ve yakma
densizliğine hükümetin tepkisiz kaldığı gerekçesiyle kimi siyasi partilerin bunu
fırsat bilip propagandaya kalkışmalarını gayet normal buluyorum. Muhalefet her
fırsatı değerlendirecektir, değerlendirmiştir. Bu olay son zamanlarda pompalanan
milliyetçi duyguların kabarmasına yol açacak gösterilere de zemin hazırlamıştır.
Bu da yadırganacak bir şey değildir.
Ama kimi
çevrelerin bir veledin densizliği karşısında olayı bu kadar büyütmesi bana
düşündürücü gelmiştir. Bayrak hassasiyeti yüksek olan ben de o veletlerin
bayrağı yerden yere vurmaları karşısında heyecanlandım. Ama bir polis memurunun
bayrağı o veledin elinden alıp kaldırdığını görünce de rahatladım. Densize
gereken cevap verilmişti. Toplantıyı tertip edenler -ne kadar samimi oldukları
tartışılır olsa da hukuk zahire hükmeder- de bayrağa sahip çıkan açıklamalar
yapmışlar ve gösterilerin bayrağa yönelik olmadığını deklare etmişlerdir.
Bundan sonra
devlete düşen olayı teenni ile temkinli bir şekilde ciddiyetle araştırmak
incelemek ve gereğini yapmaktır. Zaten failler yakalanmış. Eğer bu olay organize
bir olaysa ve olayın arkasında bir siyasi parti yahut grup varsa o zaman
tepkimizi gerektiği şekilde vermemiz işte o zaman milyonluk mitingler ve
toplantılar yapmamız kaçınılmaz olur.
Ama henüz olayın
münferit mi organize mi olduğu anlaşılmadan bunu vesile ederek hiçbir hükümetin
gösterdiği saygıdan geri kalmayan ve üstelik daha da fazla saygı gösterilmesini
sağlayan bu hükümetin yeterli tepkiyi göstermediği gerekçesiyle yazılar
yazılması ve beyanatlar verilmesi, doğrusu bayrak hassasiyetinin de ötesinde
hükümeti yıpratmaya yönelik bir tavır olarak algılamaya başladım.
Yoksa namlusuna
bir sinek kondu diye bir tank veya üzerine karga kondu diye bir füze neden
ateşlensin ki?
~90.
Yıl Töreni-Dereler
kan akıyordu-Tarihi
değiştiren destan-Şehit
sesleri-Bayrak
Hassasiyeti-Gerçek
Kahramanlar-Siperdeki
Adam~
18 Mart'ın gerçek kahramanları
Resul Tosun :
Dün Çanakkale Deniz Zaferi'nin 90. yıl dönümüydü. 20. yüzyılın
en büyük savaşlarından ilki olan Çanakkale savaşlarında Osmanlının 2 zaferi
vardır: Birincisi 19 Şubat 1915'de başlayıp 18 Mart'ta yenilmez zannedilen
düşman gemilerinin kiminin batırıldığı, kiminin yan yatırıldığı kiminin savaş
alanı dışına kaçmaya zorlandığı Deniz Zaferidir.
İkincisi de 25 Nisan 1915'te başlayıp 8 Ocak 1916'da biten
Çanakkale Kara Savaşlarıdır.
18 Mart 1915 günü elde edilen büyük deniz zaferinin asıl
kahramanları, başta boğaz savunmasının devam etmesi kararını sağlayan devrik
Sultan II. Abdulhamid'dir. İkinci olarak da savaşın seyrini değiştirip zafer
yolunu açan, Müstahkem Mevki Komutanı Cevad Paşa, Müstahkem Mevki Mayın Grubu
Komutanı Binbaşı Nazmi, Nusret gemisi mürettebatı ve kıyılardaki
topçularımızdır.
Evet eğer devrik sultan II. Abdulhamid'in tarihi tavrı
olmasaydı İttihat ve Terakkiçiler ta baştan boğaz savunmasını terk etmişlerdi.
19 Şubat 1915 tarihinde düşman donanması Çanakkale Boğazı'na
hücum etmeye başlamış, boğazın girişini ele geçirmişlerdi. Donanma Komutanı
Amiral Carden İngiltere'ye bir telgraf çekerek, "14 gün sonra İstanbul'da
olacağız" diye yazmıştı.
İttihatçılar artık savunmamızın dayanamayacağına inanmışlar
başkent İstanbul'un boşaltılarak Eskişehir ve Konya'ya nakledilmesi için gerekli
tedbirlerin alınmasına karar vermişlerdi. Eskişehir ve Konya'da padişahın
meclisin ve bakanların yerleşeceği binalar ayarlanmış tefrişi yapılmıştı. Hangi
vasıtalarla intikal edileceği planlanmış ve cepheden her 10 dakikada durum
raporu istenmiştir. Cephedeki durum her on dakikada doğrudan sadrazama
bildiriliyordu.
Anadolu'ya geçme planları yapılmıştı ama bir sorun vardı.
İttihatçıların tahttan indirdikleri sabık sultan II. Abdulhamid Beylerbeyi
sarayında zorunlu ikamete tabiydi ve onu da götürmek gerekiyordu. İstanbul'da
bırakılırsa işgal güçleri onu padişaha karşı kullanabilirdi. Fakat 33 sene
memleketi idare etmiş dirayetli Sultana bunu kim anlatacak ve kim ikna edecekti.
Tartışmalardan sonra Dahiliye Nazırı Talat Paşa'dan oluşan bir
heyet durumu Beylerbeyine giderek anlatma kararı verdi. Gittiler gerekli
protokolden sonra Abdulhamit Han paşayı kabul ettiği salona geldi.. Paşa durumun
nezaketini anlattı. Sabık Sultan paşanın sözü bitince konuşmaya başladı.
"Şevketli biraderimin hak-i paki şahanelerine arz-ı ubudiyet
ederim. Endişeleri gayri varittir. Eğer dokunulmamış ise Çanakkale'yi ben
zamanında fevkalade tahkim etmiştim. Oradan hiçbir donanmanın geçmesi kabil
değildir. Amma farzı muhal olarak öyle bir felaket başa geldiği takdirde
Hakan'ın yapacağı şey tacını tebaasını terk ile kaçma zilletini işlemek değil,
eyvanı payitahtının taşları altında canını feda etmektir. Hazreti Fatih bu
beldeyi küffar elinden fethettiği zaman Bizans imparatoru Kostantin kaçmayıp
harp ede ede yıkılan kalelerinin altında can vermek kahramanlığını göstermiştir.
Biz Fatih'in soyu Kostantin'den geri kalmayız. Zat-ı şahaneye böylece arz edin
müsterih olsunlar ve ezeli iradeye boyun eğsinler. Şuradan şuraya
kımıldamasınlar. Düşman buraya giremez. Bana gelince ben artık bir yere gitmem.
Yegane arzum burada ölmektir. Biraderimden ve hükümet-i seniyyeden bu arzuma
yardımcı olmalarını dilerim." der herhangi bir cevaba mahal bırakmadan kalkıp
odadan çıkarak görüşmeyi bitirir.
Paşa sarayı terk ederken "aldık mı ağzımızın payını" anlamında
sözler sarf ederek döner.
33 yıl Osmanlı mülkünü idare etmiş bu tedbirle padişahın
kararlı ve isabetli davranışıdır ki Çanakkale Boğazı'nın geçileceği ihtimaline
kanaat getiren maceracı İttihat ve Terakki iktidarını da bu riskli karardan
vazgeçirmiştir.
Osmanlı donanmasının döktüğü 350 civarındaki bütün mayınları
temizleyip 18 Mart sabahı top yekun saldırıya geçip boğazı aşarak İstanbul'u
işgali planlayan düşman donanmasının hiç beklemediği tedbiri Müstahkem Mevki
Komutanı Cevad Paşa alır.
Her ihtimale karşı yedekte tuttuğu 26 mayını gece Karanlık
Liman'a gizlice döşenmesi emrini verir.
18 Mart zaferimizin asıl kahramanı işte bu Nusret gemisi ve
onun fedakar mensuplarıdır.
Ertesi gün yani 18 Mart 1915 sabahı Anadolu ve Rumeli
kıyalarını tarayarak sabah 10.30'da hareket geçen görkemli donanma ateş kusmaya
ve Osmanlı canibinden karşılık verilmeye başlandı.
Düşman gemileri hiçbir şeyden şüphelenmeden gece mayın döşenen
Karanlık Liman'da rahatlıkla seyrediyorlar ve büyük infilaklarla sarsılıyor,
kimi aldığı yaralarından dolayı hemen batıyor, kimi onarılamayacak yaralar
alarak savaş alanını terk ediyordu.
Evet 18 Mart Çanakkale Deniz zaferinin seyrini değiştiren
Nusret gemisidir. Asıl anmamız gerekenler Müstahkem Mevki Komutanı Cevad Paşa,
Müstahkem Mevki Mayın Grubu Komutanı Binbaşı Nazmi, Nusret Mayın Gemisi Süvarisi
Önyüzbaşı Tophaneli Hakkı Bey, Nusret'in Güverte Yüzbaşışı Hüseyin, Önyüzbaşı
Birinci Çarkçı Ali, Önyüzbaşı ikinci Çarkçı Yüzbaşı Hasan, Elektrik Subayı
Teğmen Hasan ve Abdullah, Top Subayı Teğmen Kadri ve 54 kahraman erdir. Ve tabii
ki Anadolu ve Rumeli yakasındaki kahraman topçularımız.
Allah hepsine rahmet bizi de şefaatlerine nail eylesin.
~90.
Yıl Töreni-Dereler
kan akıyordu-Tarihi
değiştiren destan-Şehit
sesleri-Bayrak
Hassasiyeti-Gerçek
Kahramanlar-Siperdeki
Adam~
Siperdeki adam kim?
FADİME ÖZKAN
Daha önce Atatürk,
Nemrut ve Hititler belgesellerini çeken yönetmen Tolga Örnek'in son belgeseli
'Gelibolu'nun dün 95'in üzerinde kopyayla vizyona girdiğini biliyorsunuz.
Filmin, fikrin ortaya atılmasından tamamlanmasına kadar geçen 6 yıl içinde
oluşan 'beklentiyi karşılayabilecek nitelikte olup olmadığı' sorusuna benim
vereceğim cevap -ne yazık ki- olumsuz. Sponsor ve medya desteğini arkasına alan,
İngiltere, Almanya, Fransa, Rusya, Avusturya, Avustralya, Yeni Zelanda ve
Türkiye'deki yetmişin üzerindeki arşivden yararlanılarak, Çanakkale uzmanı 16
uluslararası tarihçi ile İngiltere Kraliyet Savaş Müzesi, Avustralya Savaş
Müzesi, Yeni Zelanda Kültür Bakanlığı ve Türk askeri müzelerinin işbirliği ile
gerçekleştirilen belgesel savaşın kötülüğünü, savaş şartlarının ağırlığını,
siperdeki adamın neler yaşadığını göstermenin dışında, orada aslında neler
olduğunu anlatmakta; bu savaşın Türkler için ne anlama geldiğini aktarmakta
yetersiz kalıyor.
Neden?
116 dakikalık belgeseli
başından sonuna kadar sabırla izlerken kendime sürekli olarak "neden?" diye
sordum. Yönetmen müttefik askerlerinin mektuplarına, günlüklerine, neler
yaşadıklarına bunca ağırlık verirken aynı hassasiyeti neden Türk askerlerine
göstermemiş? Gelibolu'da yaşananları aktaran uzmanlar neden ağırlıklı olarak
-sadece bir Türk konuşuyor- yabancı uzmanlar arasından seçilmiş? Bizde bu konuda
söz söyleyebilecek pek çok yetkin isim varken neden onların görüşlerine de yer
verilmemiş? Bu savaş Yeni Zelanda'dan, Avustralya'dan, İngiltere'den kalkıp,
adını daha önce belki de hiç duymadıkları Gelibolu'ya savaşmaya gelmiş müttefik
askerleri için anlamsız olabilir ya da savaş şartlarının ağırlığıyla
anlamsızlaşabilir ama orada vatan topraklarını korumaya çalışan gencecik Türk
evlatları için canını feda edecek kadar önemliyken bu amaç neden bu kadar geri
planda tutulmuş? Bir general çocuğu olan yönetmen, kendi atalarının
yaşadıklarına nasıl bu kadar soğuk ve bu kadar uzaktan bakabilmiş? Tolga
Örnek'in Türk şirketlerinin parasal desteğini ve Türk izleyicisinin beklentisini
göz ardı etmesinin nedeni sadece filmin uluslararası pazara da açılacak olması
mı, ne? Basın gösteriminde izlettirilen filmin adı bu yüzden mi Gelibolu değil
de Gallipoli?
Bu sorular film boyunca
böyle uzadı gitti. Film bittiğinde ne bu soruların cevabını bulabilmiş, ne de
yeni sorular sormaktan kendimi alabilmiştim. Savaşın acımasızlığının, insana
ettiği kötülüklerin anlatılmasına, evrensel bir dil yakalamak için gösterilen
gayrete hiç bir itirazım yok elbette ama orada yaşanan savaşın 'bir taraf için
işgal, diğer taraf için işgale direnç' anlamı taşıdığının neden bu kadar
silikleştirildiğini sormadan edemiyorum. Mektuplar, belgeler ve fotoğraflarla
ele alınan savaşı anlatmak için 2 İngiliz, 3 Yeni Zelandalı, 3 Avustralyalı'nın
mektup ve günlüklerinden faydalanılırken Türk askerlerinin duygu ve düşünceleri,
irade ve azimlerini aktarmak için neden sadece 2 Türk'le yetinildiğini merak
ediyor, bu tercihi sorgulamaya açık buluyorum. Türk askerlerinin müttefik
askerleri gibi yılgın, çaresiz ve sipere sıkışmış halde gösterilmesine canımın
sıkıldığını söylemek istiyorum. O yüzden de ortaya çıkan filmin 'objektif
davrandım' diyen yönetmenin sözünü çürüttüğünü düşünüyorum.
İyi işler de yapıldı
Gerçek bir destan olan
Çanakkale savaşının 90. yıldönümü için bu yıl çok güzel işler de yapıldı
aslında. Halkı savaşın gidişatı hakkında bilgilendirmek amacıyla 1915 yılında
çıkarılmaya başlanılan 'Harp Mecmuası'nın yeniden basımı bunların başında
geliyor. Bol fotoğraflı, belgeli, mektuplu büyük boy kitap Kaynak Yayınları
arasından çıktı. Çanakkale Savaşı'nı aynı zamanda ilaç ve tıbbi malzeme
yokluğuna karşı verilen bir savaş olduğunun altını çizen ve savaşın sıhhiye
cephesini ortaya çıkarmak amacı ile hazırlanan 'Çanakkale: Acı İlaç' da çok
önemli ve takdiri hak eden bir çalışma. Kitabı hazırlayan ilaç şirketi, Tolga
Örnek'in belgeseline de sponsor olan şirketlerden Deva Holding. Destanın
öyküsünü anlatan Recep Şükrü Apuhan'ın Timaş Yayınları'ndan çıkan 'Çanakkale
Geçilmez' adlı kitabı da, Çanakkale Savaşı'nı okumak isteyenler için iyi bir
kaynak.