Akşam Gazetesi/ 18 Mart 2005

90. yılda Çanakkale'ye 40 bin ziyaretçi

Teğmen Cemal Efendi, Çanakkale Zaferi'nin kazanılmasında büyük rol oynadı. Asıl sınıfı piyade olan Teğmen Cemal, uçaklara delice düşkündü. Birinci Dünya Savaşı başlamadan önce yaveri olduğu Süleyman Şefik Paşa'ya müraacat etti ve havacı olmak istediğini bildirdi. Süleyman Şefik Paşa, yaverinin isteğini olumlu karşıladı. Cemal Efendi 9 Şubat 1914'te Yeşilköy'deki Tayyare Mektebi'nden pilot brövesi aldı. Bir süre sonra savaş patladı. Cemal Efendi keşif pilotuydu. Tayyaresi bir Fransız 'Bleriot'suydu. Adı 'Ertuğrul'du. Ertuğrul, gazi bir uçaktı. Meşhur havacı Salim Bey, İstanbul'dan Mısır seferine çıkmış, fakat Ertuğrul, Edremit üzerinde düşmüş ve ikiye ayrılmıştı. Olaya çok üzülen Edremitliler, para toplayıp yeni bir uçak alıp, Harbiye Nezareti'ne hediye etmişlerdi. Harbiye Nezareti de yeni uçağa da 'Edremit' adını vermişti.
Mayınları temizlemiş
Savaşta uçak sıkıntısı yaşanınca, Harbiye Nezareti Edremit'te ikiye ayrılmış bir şekilde yatan Ertuğrul'u gemiyle Yeşilköy'e getirtmiş, oradaki fabrikada tamir etmiş, Çanakkale'ye yollamıştı. 7 Mart 1915 sabahı, saat 07.00'de Cemal Efendi, rutin keşif uçuşlarından birine çıktı. Boğaz'ı dikkatle taradı. Fakat Türk mayın hatlarından bir iz bile bulamadı. Hemen Çanakkale'ye indi ve Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanı Atatürk'ün de Harbiye'den hocası olan Cevad Paşa'ya (Çobanlı) tarihi raporunu verdi. Düşmanın bir gece önce, Türk mayınlarını tamamen temizlediğini bildirdi. Bu hareket düşmanın Boğaz'a saldıracağının açık göstergesiydi.
İlk gün 25 şehit
7/8 Mart gecesi Nusrat Mayın Gemisi, tarihi görevine çıktı. Boğaz'a yeniden mayın döşedi. Müttefikler Boğaz'ı mayınsız sanıyorlardı. Cemal Efendi, 18 Mart sabahı yaptığı keşifle düşmanın Boğaz'a doğru ilerlediğini gördü ve yine durumu Cevad Paşa'ya bildirdi. 506 top taşıyan 18 İngiliz-Fransız zırhlısı, arkalarında pek çok muhrip, denizaltı ve diğer küçük harp gemileri olduğu halde Boğaz'a girdi. Nusrat'ın döşediği mayınlarla başarıyla gizlenmiş Türk sahil bataryalarının ateşi altında perişan oldu. Bouvet, Irresistible, Ocean sulara gömüldü. Diğerleri de ölümcül yaralar aldı. İlk gün 25 şehit verdik. Cevad Paşa, bu başarıdan sonra Cemal Efendi'ye göğsünden kılıçlı liyakat madalyası çıkartıp taktı. Bu Atatürk'ün bile iftiharla taşıdığı bir kahramanlık madalyasıydı.Burak ARTUNER

ÇANAKKALE'DE 40 BİN KİŞİ
Çanakkale Deniz Zaferi'nin 90'ıncı yıldönümü etkinlikleri kapsamında Gelibolu Yarımadası'nda yapılan şehitlik ve anıtların açılışı, bugün Başbakan Tayip Erdoğan tarafından yapılacak. Bakanlar Kurulu'nun da toplanacağı Gelibolu'ya, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hilmi Özkök, 10 ülkenin büyükelçisi ve Türkiye'nin çeşitli illerinden 40 bin kişinin gelmesi bekleniyor. Törene katılacakların arasında Milli Eğitim Bakanlığı ve TÜRSAB'ın organizasyonlarıyla 81 ilden 2 bin öğrenci de bulunuyor. Çevre ve Orman Bakanı Osman Pepe'nin üzerinde büyük hassasiyet gösterdiği ve haftada iki kez ziyaret ettiği Gelibolu Yarımadası'ndaki çalışmalar tamamlandı. Gelibolu Yarımadası Uzun Devreli Geliştirme Planı kapsamında son bir yıldır yapılan çalışmalarda, Kocadere Hastane Şehitliği, Soğanlıdere ve Behramlı Şehitlikleri onarıldı. Deniz Savaşı'nda görev aldığı bilinen 149 komutanın 71'inin kabartma rolyeflerinin yer aldığı tören alanı yapılarak bugün yapılacak Çanakkale Deniz Zaferi'nin yıldönümü etkinliklerine yetiştirildi.Burak AKAY / ÇANAKKALE

SAMSUN'DA SAVAŞI YENİDEN YAŞADILAR
Samsun'da 18 Mart Çanakkale Zaferi etkinlikleri çerçevesinde Cumhuriyet Meydanı'nda, tarihi savaşta yaşanan zorlukların ve mücadelelerin bire bir canlandırıldığı mekanlar oluşturuldu. Çadırda, Çanakkale Savaşları'nda kullanılan siperlerin benzerleri ile döneme ait giysi ve eşyaların da bulunduğu düzenlemeler vatandaşlardan büyük ilgi gördü. Düşevi Oyuncuları Tiyatro Topluluğu tarafından gerçekleştirilen canlandırma sırasında bazı vatandaşların gözyaşlarına hakim olamaması duygulu anların yaşanmasına neden oldu. AA

VATANA 90 YIL SONRA GERİ GETİRİLEN BAYRAK
Çanakkale Savaşları döneminde bir Anzak subayı tarafından Avustralya'ya götürülen Türk bayrağı tam 90 yıl sonra vatan topraklarına geri getirildi. Bayrağın getirilmesi gururu ise Nilgün ve Necmettin Özçelik çiftine ait. Ay-yıldızı bugünkü standartlarda olmayan bayrağın, hüzünlü macerasını Necmettin Özçelik şöyle anlattı: 'Anzak subayın ailesi yıllar sonra bayrağı bir Amerikalı'ya satmış. Amerikalı da internet üzerinde bayrağı satışa çıkartmış. Böyle kutsal bir savaşta bir anlamda başkasının eline esir düşen şanlı bayrağımızı bırakamazdık. Müzayedede Yeni Zelanda Askeri Müzesi ile kıyasıya bir rekabet yaşadık. Bayrağımızı vatan topraklarına geri getirebildiğimiz için çok mutluyuz.' Türk bayrağına, dün Rahmi M. Koç Müzesi'nde açılan 'Çanakkale 1915-2005' sergisinde en baş köşede yer verildi. Bayrak, 20 Nisan 2005 'te Türk Silahlı Kuvvetleri'ne teslim edilecek.İhsan BOZKAN

MEHMETÇİĞİN MEDENİYETİ
Her iki taraftan 550 bin askerin öldüğü Çanakkale Savaşı, kanlı bir boğuşmanın içinde bile insani duyguların kaybolmadığını gösteren örneklerle doluydu. Bu örnekler, düşmanın Türk askerine hayranlığını artırmıştı. Çanakkale Savaşları'nın 90. yıldönümü nedeniyle Kaynak Kitaplığı, Birinci Dünya Savaşı'nda Çanakkale Savaşları'nın da aralarında yer aldığı cephelerden haberler veren Harp Mecmuası'nı aslına uygun olarak kitaplaştırarak yayınladı. 360 sayfalık eserde çoğu ilk kez yayınlanan beş yüzden fazla fotoğrafa da yer verildi. Mecmuada yayınlanan bir fotoğraf ise Türk askerinin düşmanına bile ne kadar insancıl yaklaşabildiğini gösteriyor. Fotoğrafın altında şöyle yazıyor: 'Çanakkale'de batırdığımız 'Safir' denizaltısının mühendisi olup zabitlerimizden birinin denize atladığı halde kurtaramadığı mühendis Bone'nin esir arkadaşları ve papaz efendiyle cenaze merasimi-Düşmanlarımızla aramızda medeniyet mukayesesi'.